AB Karbon Sınırda Düzenleme Mekanizması (CBAM): 2026'da Yeni Bir Dönem Başlıyor

2026 itibarıyla CBAM kapsamında ne değişti?

1 Ekim 2023 – 31 Aralık 2025 arasındaki geçiş döneminde ithalatçıların yalnızca CBAM kapsamındaki ürünlerin gömülü emisyonlarını raporlamaları gerekiyordu. 1 Ocak 2026 itibarıyla ise CBAM sertifikalarının satın alınması ve teslim edilmesine ilişkin yükümlülük başlamıştır.

AB ithalatçılarının:

• İthal edilen CBAM kapsamındaki ürünlerin gömülü emisyonlarını beyan etmeleri,
• Bu emisyonlara ilişkin doğrulanmış emisyon raporlarını sunmaları,
• Hesaplanan yükümlülüklerine karşılık gelen gerekli sayıda CBAM sertifikasını teslim etmeleri

gerekecektir.

2026 yılında gerçekleştirilen ithalatları kapsayan ilk beyanların 30 Eylül 2027 tarihine kadar sunulması gerekmektedir.

Yıllık 50 tonun altında CBAM kapsamındaki ürün ithal eden ithalatçılar, CBAM yükümlülüklerinden muaftır.

Emisyonlar Nasıl Hesaplanıyor?

CBAM kapsamındaki ürünlerle ilişkili emisyonlar aşağıdaki iki yöntemden biri kullanılarak hesaplanabilir:

• Gerçek Değerler (Actual Values) veya
• Varsayılan Değerler (Default Values)

Gerçek değerlerin kullanılması durumunda emisyonlar, ilgili üretim süreçleri dikkate alınarak CBAM mevzuatında belirlenen metodolojiye uygun şekilde hesaplanır.

Varsayılan değerlerin kullanılması halinde ise 2026, 2027 ve 2028 yılları için sırasıyla %10, %20 ve %30 oranında emisyon artışı (mark-up) uygulanmaktadır. Gübre ürünleri için bu oran %1 olarak belirlenmiştir.

Buna ek olarak:

• Çimento ve gübre ürünlerinde hem doğrudan hem de dolaylı emisyonlar dikkate alınmaktadır.
• Demir-çelik ve alüminyum ürünlerinde ise yalnızca doğrudan emisyonlar dikkate alınmaktadır.

Doğrulama Neden Kritik?

CBAM kapsamında hesaplanan emisyonların, AB akreditasyon kuruluşları tarafından akredite edilmiş doğrulayıcılar tarafından doğrulanması gerekmektedir.

Doğrulama sürecinde, emisyon verilerinin güvenilirliği ve kullanılan hesaplama metodolojisinin CBAM gerekliliklerine uygunluğu değerlendirilmektedir. Doğrulama sürecinin, öncelikli olarak tesislerin yerinde ziyaret edilmesini içerecek şekilde yürütülmesi beklenmektedir.

Buna ek olarak, üçüncü ülkelerde yerleşik tüzel kişiler de akredite CBAM doğrulayıcısı olabilmek amacıyla ilgili AB akreditasyon kuruluşlarına başvurabilmektedir.

CBAM Üreticiler ve İhracatçılar Açısından Neden Önemli?

CBAM kapsamında ödenecek karbon maliyeti, ürünlerin doğrulanmış gömülü emisyonları temel alınarak belirleneceğinden, ihracatçıların doğru, izlenebilir ve doğrulanabilir emisyon verileri oluşturması kritik önem taşımaktadır.

Üçüncü ülkelerde ödenen karbon fiyatları da belirli koşullar altında CBAM sertifikası yükümlülüğünden mahsup edilebilmektedir. Bu uygulamadan yararlanılabilmesi için ödenen karbon fiyatının doğrulanmış olması gerekmektedir.

Bu nedenle CBAM yalnızca bir raporlama yükümlülüğü olarak değerlendirilmemeli; üretim süreçlerini, emisyon hesaplamalarını, veri yönetimini ve bağımsız doğrulamayı kapsayan kapsamlı bir karbon yönetimi süreci olarak ele alınmalıdır.

2026, CBAM’ın Kesin Mali Uygulama Döneminin Başlangıcı

2026 yılı itibarıyla CBAM’ın mali uygulama dönemi resmen başlamıştır.

İhracatçıların ve AB ithalatçılarının CBAM kapsamındaki yükümlülüklerini doğru ve etkin bir şekilde yerine getirebilmeleri için doğru emisyon hesaplamaları, güvenilir veri yönetimi ve bağımsız doğrulama artık her zamankinden daha büyük önem taşımaktadır.

CBAM Yönetmeliği: Daha detaylı bilgilere, Avrupa Birliği mevzuatı kapsamında yayımlanan güncel CBAM Yönetmeliği üzerinden ulaşılabilir.

#CBAM #CarbonBorderAdjustmentMechanism #CarbonEmissions #CarbonAccounting #EmissionsVerification #Sustainability #EUETS #Decarbonization